Yurtdışında çalışma rehberi II

koli

Expat* günlükleri II: Bu yazıyı okuduğunuza göre yurtdışından gelen iş teklifine olumlu yanıt verdiniz. Şimdi işverenden kontratı bekliyorsunuz değil mi? Önünüze gelecek sözleşmenin neleri içermesi gerektiğine bir göz atalım:


  • Oturma ve çalışma izni. Elbette bu süreci işvereniniz yürütecek. Sizin de oturma izni ve çalışma izni başvurusu için gerekli belgeleri hızlıca toplamanız ve şirketinizin başvurunuzu başlattığından emin olmanız gerekir. Bu izinlere gideceğiniz ülkede baş vuracaksınız. Öncesinde Türkiye’deki ilgili konsolosluktan D tipi Schengen vizesi alıyorsunuz. Evrakları hazırlarken ortaya çıkabilecek masrafları şirketiniz karşılamalı. Bu süreçte şirketinizin insan kaynakları, finans veya hukuk departmanı size yol göstermeli, anlamadığınız noktalarda yardımcı olmalı.
  • Ücret. Ücretiniz büyük ihtimalle teklifte brüt ve yıllık olarak belirtilecek. Yanlış anlaşılmalara maruz kalmamak için aylık net rakamın ne olacağını insan kaynakları ile netleştirin. Maaş konusu çok soru barındıran karmaşık bir konu. Şirket politikasına göre değişiyor. Maaşınız TL cinsinden veya gittiğiniz ülkenin para birimi üzerinden yatırılabilir. Her iki uygulamanın da örneklerini duydum. Eğer paranız Türkiye’deki ofis tarafından yatırılacaksa Türkiye’deki bir bankaya yatırılacaktır. Bu durumda da Türkiye’de gelir vergisi kanunlarına tabisiniz ve de SGK priminiz yatırılıyor demektir. Siz yine de sosyal güvenliğinizin ödeneceğine dair garanti isteyin. Yani özlük haklarının yurt dışındayken bile devam edeceği sözleşmede belirtilmeli.
  • Gelir vergisi. Türkiye’den yatan maaşınız yukarıda da belirttiğim gibi gelir vergisine tabi olabilir. Fakat çalışacağınız ülkede de gelir vergisi ödeyip ödemeyeceğinizi, bunun yüzde kaç oranında olacağını mutlaka şirketinizle görüşün. Eğer ödeyeceksiniz bu verginin nasıl/ne zaman beyan edileceği konusunda sizi yönlendirmeleri çok önemli. Türkiye’nin bazı ülkelerle ikili anlaşmaları gereği ödediğiniz vergiyi yıl sonunda geri alabiliyorsunuz bunu da bir vergi uzmanı ve avukatla görüşerek netleştirebilirsiniz.
  • Ev kirası. Genellikle expat’lara kira yardımı yapılıyor. Bir önceki yazımda belirttiğim gibi kiraların ne civarda olduğunu bilmeniz yararınıza olacaktır. Kira kontratı yapılırken emlakçı komisyonu, depozito, şehir ve çöp vergisi vb. ek ücretleri şirketinizin üstlenmesi gerekiyor.
  • Taşınma. Eviniz kira ise ve eşyalarınız da yeni ise bunları gittiğiniz ülkeye götürmek istemeniz çok doğal. Böyle bir durumda uluslararası nakliye/sigorta/gümrük bedellerini şirketler üstleniyor. Şirketiniz zaten daha önce de yurtdışına başka çalışanlarını göndermiş olabilir bu nedenle lojistik konusunda doğrudan şirketinize danışabilirsiniz. Taşıma şirketi evinize gelip bir keşif yapıyor. Ardından size bir Excel formu göndererek, yanınızda götüreceğiniz her bir eşyanın adedini ve piyasa değerini yazmanızı istiyor. Bu iş iki gününüzü alabilir 🙂 Gümrük işlemleri için vekalet, yeni kira kontratınızı ve yurtdışındaki adresinizi verdikten sonra tüm eşyalarınızı tek tek onlar paketliyor, siz elinizi oynatmıyorsunuz. Yalnızca mücevherlerinizi ve elektroniklerinizi siz yanınıza alıyorsunuz. Eğer ev size aitse, eşyalarınızı hiç götürmeyin. Bu durumda şirketinizin yurtdışında olduğunuz sürece konut vergisini üstlenmesini isteyin.
  • Özel sağlık sigortası. Uluslararası bir özel sağlık sigortası sizinle gelecek aile bireyleriyle birlikte herkesi kapsamalı. Yatarak ve ayakta tedavi limitlerini, gittiğiniz ülkede hangi hastanelerde veya sağlık birimlerinde sigortanızın geçerli olacağını, diş ve göz gibi tedavileri de kapsayıp kapsamadığını öğrenin. Çocuksuz ailelerin doğum planını da sigorta kapsamına aldırması iyi olabilir.
  • Araba kiralama. Eviniz ile iş yeriniz arasında toplu taşıma araçları yeterli olsa bile araç konusunda şirketiniz size destek olmalı. Günlük yaşamınızın kolaylığı ve diğer aile bireylerinin rahatlığı için araba kiranızın da şirket tarafından karşılanacağından emin olun.
  • Dil kursu. İster kendiniz ister aileniz için mutlaka dil kursu ayarlanmasını talep edin. Gittiğiniz ülkenin kültürüne uyum sağlamak için mutlaka dilini öğrenin. Hem zaten bu yurtdışı çalışma fırsatının bonusu da yeni bir dil öğrenmek veya dilinizi ilerletmek değil mi?
  • Uçak biletleri. Sizin ve aile bireyleriniz için yılda en azından 2-3 kez Türkiye’ye gidiş dönüş uçak biletleri de karşılanmalı. Tatil uçuşları dışında acil durumlar, sağlıkla ilgili konularda da izin ve uçak bileti ayarlanması için şirketinizle konuşun.
  • Çocukların masrafları. Çocuğunuzun yaşına bağlı olarak kreş veya okul masraflarının da şirket tarafından karşılanmasını isteyin. Yeni bir ülkede okul bulmanız zor olacağı için, şirketinizin sizi bir eğitim danışmanına yönlendirmesini veya şehirdeki iyi okullarla ilgili bilgi vermesini talep edebilirsiniz.
  • Bonus/transfer parası. Yeni bir hayata başlıyorsunuz. Öngöremeyeceğiniz bir çok harcama kalemi gündeme gelebilir. Belki de bir takım kredi ve borçlarınız var. Şirketler genelde yeni pozisyon için bir transfer parası veriyor. Bu parayı da taşınma öncesi masraflarınızı, borçlarınızı ödemek ve yeni gideceğiniz şehirdeki zorunlu harcamalar için ikiye bölmenizi tavsiye ederim.

Yukarıda bahsi geçen tüm konularda pazarlık payınız mutlaka olacaktır. Burada da “negotiation skills” dediğimiz beceriler devreye girecek. Yukarıdaki maddeler olmazsa olmazlar listesi. Pozisyonunuza ve gittiğiniz yere göre işvereniniz daha büyük bir teklifle gelebilir. Her ne olursa olsun şimdiden bol şanslar!

*Expat (expatriate) geçici veya kalıcı olarak bir ülkede ikamet eden ancak vatandaşlığı olmayan kişi.

3 thoughts on “Yurtdışında çalışma rehberi II

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s